مصطفى النوراني الاردبيلي

84

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

مشخصات : قىآور و ضد عفونى كننده و جمع كننده زخمها است . شِبّ سوخته به نام ( الومين ) بدست مىآيد در حرارت 200 درجه سانتىگراد . راجع به فوائد طبّى و شيميائى و استعمال زاج در طب يونانى ، زاج ابيض با شِبّ فرق ندارد و در قسمت زاج مراجعه شود ( در همين كتاب ) شب بو مشخصات : در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى « شب‌بو » و « شب‌بوى زرد » و « خيرى » و « خيرى اصفر » و به عربى آن « منثور الصفر » ناميده مىشود . شب‌بوى زرد گياهى است دو يا چند ساله ، ساقه آن به‌طور قائم به بلندى 60 - 25 سانتىمتر با گلهاى زرد مايل به قهوه‌اى يا زرد و خوشه‌اى و معطّر . ميوه آن به شكل حلقه دراز كه در آن دو عدد تخم قرار دارد . شب‌بو از گلهاى زينتى است كه معمولًا در باغچه كاشته مىشود ، تكثير آن از طريق كاشت تخم صورت مىگيرد . گياهى است از تيره صليبيان كه زينتى است و ارتفاعش بين 30 تا 70 سانتىمتر است و به سبب دارا بودن گلهاى معطّر و زيبا غالبا در باغچه‌ها كشت مىشود . برگهايش سبز روشن و گلش معطّر و زرد و به الوان ديگر نيز مىباشد ، ميوه‌اش خورجين و پوشيده از كركهاى كوتاه است . سابقا در پزشكى اين گياه را در مورد سقط جنين به كار مىبردند ، شقارى ، شمشم ، خمخم ، خيرو ، خيرى و شب‌بو مىنامند . « 1 » خيرى يا گل شب‌بو : خيرى به فتح خاء معجمه و سكون ياء تحتانى و كسر راء مهمله و سكون ياء تحتانى لغت يونانى است و گويند نبطى ، به فارسى شب‌بوى نامند ، جهت آنكه بوى آن در شب

--> ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 2015 .